Рубрика: Քիմիա

Պատասխանել հարցերին

1) Նշված նյութերից ո՞րն է մետաղ

Ա)քլոր

Բ) ածխածին

Գ) ֆոսֆոր

4) այլումին

2)Որքա՞ն պրոտոն ունի երկաթի ատոմը

Ա) 56

Բ)28

Գ)30

Դ)26

3)Տարրի ատոմը ունի հետևյալ բաղադրությունը ` 15 պրոտոն,15 էլեկտրոն,16 նեյտրոն։Ո՞ր տարրի մասին է խոսքը։

Ա)ազոտ

Բ) ֆոսֆոր

Գ) թթվածին

Դ) քլոր

4) Քիմիական տարրի կարգաթիվը 7 է։Ո՞րն է 5 մոլեկուլ այդ տարրի ատոմներից կազմված նյութերը

Ա)P5

Բ)N5

Գ)5N2

Դ)5P

5) Քանի՞ կենտ էլեկտրոն ունի ազոտի ատոմը էլեկտրոնային շերտում

Ա)3

Բ)2

Գ)5

Դ)7

6)Ո՞ր մոլեկուլում կա կովալենտ բևեռային կապ

Ա)H2S

Բ)KF

Գ)N2

Դ) P4

7) Նյութերից որ՞ի մոլեկուլում է ոչ բևեռային Կովալենտային կապ

Ա)HCl

Բ)H2O

Գ)Cl2

Դ)NH3

8) Ինչպե՞ս է կոչվում այն քիմիական կապը ,որն առաջանում է իոնների միջեւ գործող էլեկտրաստատիկ ձգողության ուժերի շնորհիվ

Ա) կովալենտ բևեռային

Բ) կովալենտ ոչ բևեռային

Գ)իոնային

9) Ի՞նչ է ցույց տալիս տարրի կարգաթիվը

Ա)հարաբերական ատոմային զանգված

Բ)նեյտրոնների թիվը

Գ)պրոտոնների և էլեկտրոնների թիվը

Դ)օքսիդացման աստիճանը

10) Հետևյալ նյութերից որու՞մ կա իոնական կապ

Ա)NaCl

Բ)H20

Գ)HCl

Դ)Cl2

Ինչու օդի բաղադրությունում թթվածնի զանգվածային բաժինը Երևան քաղաքում ավելի փոքր է քան Լոռվա անտառներում

Որովհետև Լոռիյում անտառ կա։

Քանի ատոմ թթվածին է պարունակվում 9գ ջրում։

Ֆիզիկական թե քիմիական գործընթաց է հեղուկ օդից թթվածին ստանալը։

Քիմիական է

№	Քիմիական տարրերիհայերենանվանումը	Քիմիականտարրերիլատիներենանվանումը	Լատինականանվան արտա- սանությունը	Քիմիականնշանը	Քիմիականնշանիարտասանու-թյունը
1	Թթվածին	Oxygenium	Օքսիգենիում	O	O
2	Ջրածին	Hydrogenium	Հիդրոգենիում	H	Հաշ
3	Ազոտ	Nitrogenium	Նիտրոգենիում	N	Էն
4	Ածխածին	Carboneum	Կարբոնեում	C	ցե
5	Ֆոսֆոր	Phosphorus	Ֆոսֆորուս	P	Պէ
6	Ֆտոր	Fluorum	Ֆլուորում	F	Ֆտոր
7	Յոդ	Jodum	Իոդում	J	Յոդ
8	Կալիում	Kalium	Կալիում	K	Կալիում
9	Բրոմ	Bromum	Բրոմում	Br	Բրոմ
10	Սիլիցիում	Silicium	Սիլիցիում	Si	Սիլիցիում
11	Նատրիում	Natrium	Նատրիում	Na	Նատրիում
12	Կալցիում	Calcium	Կալցիում	Ca	Կալցիում
13	Բարիում	Barium	Բարիում	Ba	Բարիում
14	Ալյումին	Aluminium	Ալյումին	Al	Ալյումինիում
15	Երկաթ	Ferrum	Ֆեռում	Fe	Ֆեռում
16	Ծծումբ	Sulphur	Սուլֆուր	S	Սուլֆուր
17	Պղինձ	Cuprum	Կուպրում	Cu	Կուպրում
18	Ոսկի	Aurum	Աուրում	Au	Աուրում
19	Քլոր	ChIorum	Քլորում	Cl	Քլոր
20	Մագնեզիում	Magnezium	Մագնեզիում	Mg	Մագնեզիում
21	Արծաթ	Argentum	Արգենտում	Ag	Արգենտում
22	Մանգան	Manganum	Մանգանում	Mn	Մանգանում
23	Ցինկ	Zincum	Ցինկում	Zn	Ցինկում
24	Կապար	Plumbum	Պլյումբում	Pb	Պլյումբում
25	Սնդիկ	Hydrargyrum

1.Ատոմը՝շարունակեք
Ատոմը՝ 1. Նյութի փոքրագույն մասնիկն է:
Ատոմը՝ 2. Ատոմ բառը հունարենից թարգմանվում է անբաժանելի:
Ատոմը՝ 3. Ֆիզիկական երևույթների ժամանակ պահպանվում են, իսկ քիմիական մոլեկուլները քայքայվում են, իսկ ատոմները պահպանվում են:
Ատոմը՝ 4. Նյութի ագրեգատային վիճակը կախված է մոլեկուլների կամ ատոմների տարածությունից:
2.Տարրը՝ շարունակեք
Տարրը դա, ատոմի տեսակ է:
3.Ատոմը կազմված է՝
Էլեկտրոնից, նեյտրոնից և պրոտոնից:
4.Ֆիզիկական երևույթների ժամանակ և ատոմ ները և մոլեկուլները……,իսկ քիմիակամ երևույթների ժամանակ մոլեկուլները….. ատոմները,,,,,
Ֆիզիկական երևույթների ժամանակ և ատոմ ները և մոլեկուլները պահպանվում են,իսկ քիմիակամ երևույթների ժամանակ մոլեկուլները քայքայվում են, իսկ ատոմները պահպանվում:
5.Պարզ են կոչվում այն …..,որոնք կազմված են…ատոմներից:Բարդ են կոչվում այն …..,որոնք կազմված են…..ատոմներից:
Պարզ են կոչվում այն նյութերը, որոնք կազմված են մեկ ատոմից: Բարդ են կոչվում այն նյութերը, որոնք կազմված են մեկից ավել ատոմներից:
6.Բերեք օրինակներ ատոմների և մոլեկուլների շարժման հետ:

7.Պինդ,հեղուկ,գազային  նյութերում ատոմները և մոլեկուլներ գտնվում են՝ 

Ներքոբերյալ  նյութերը `H₂, HCl, O₂, H₂O, N₂, Na,  NH₃, CH₄, P₄, S₈, NaCl, Fe, H₂SO₄    դասակարգեք  պարզ  և  բարդի, անվանեք  և  լրացրեք  աղյուսակԱղյուսակ.

Պարզ  նյութեր	Բարդ  նյութեր
H2	HCl
O2	H2O
N2	NH3
P4	CH4
S8	NaCl
Fe	H2SO4
Na

1. Ի՞նչ քիմիական նյութերով է պայմանավորված բույսերի,ծաղիկների գույները և ի՞նչ նշանակություն դրանք :
   Բույսերի կանաչ գույնը պայմանավորված է քլորոֆիլով, այն նաև նպաստում է ֆոտոսինթեզի ստեղծմանը: Կարմիր, վարդագույն, կապույտ և մանուշակագույն ծաղիկների գույները հիմնականում գալիս են գունանյութերի կողմից կոչվող գունանյութերից, որոնք գտնվում են ֆլավանոիդներ կոչվող քիմիական նյութերի դասի մեջ (ինչը բույսերին տալիս է իրենց գույնը): Մյուս գունանյութերը կարոտինոիդներ են, որոնք հայտնաբերված են լոլիկի և գազարի մեջ, որոնք պլաստիդների մեջ ապահովում են դեղին, կարմիր և նարնջագույն:
2. Ի՞նչ քիմիական նյութերով է պայմանավորված բույսերի,ծաղիկների հոտը և ի՞նչնշանակություն ունեն դրանք 
   Ծաղկի հոտը, բույրը պայամանավորված է փոշոտման ժամանակ ծաղկման ներսում արտադրվող հորմոն էթիլեն քիմիական նյութով, որը դադարեցնում է մեթիլբենզոատը հոտի համար պատասխանատու քիմիական նյութը: Սա խրախուսում է, որ փոշոտիչները ձգվեն դեպի այլ ծաղիկներ, որոնք դեռ բեղմնավորված չեն շարունակում են գործընթացը:

Գործնական աշխատանք՝ Հաշվարկներ ըստ քիմիական բանաձևերի՝ H₂SO₄, NaNO₃, FeSO₄, KMnO₄, SiO₂
1.Նյութի անվանումը
Նատրիումի նիտրատ
2.Ինչ տարրերից է կազմված տրված նյութը
Na-նատրիում
N-ազոտ
O-թթվածին
3.Քանի ատոմ ամեն մի տարրից կա տվյալ նյութի մոլեկուլում
Մեկ մոլեկուլում կա 1 նատրիում, 1 ազոտ և 3 թթվածին:
4.Հաշվել՝Mr
Mr( NaNO₃)=23+14+16×3=23+14+48=85
5. Հաշվել տարրերի զանգվածային հարաբերությունները` m
m(Na):m(N):m(O)=
23:14:48
6.Հաշվել`w
W(Na)=23/85×100%=27%
W(N)=14/85×100%=16%
W(O)= 100%-(27+16)=57%
7.Հաշվել մեկ մոլեկուլի զանգվածը
M₀=85×1,66×10^-27
=1,41×10^-25կգ
8.Նյութը բարդ է, թե պարզ
Բարդ

1.Նյութի անվանումը
Երկաթի սուլֆատ
2.Ինչ տարրերից է կազմված տրված նյութը
Fe-երկաթ
S-ծծումբ
O-թթվածին
3.Քանի ատոմ ամեն մի տարրից կա տվյալ նյութի մոլեկուլում
Fe-1
S-1
O-4
4.Հաշվել՝Mr
Mr( NaNO₃)=56+32+16×4==56+32+64=152
5. Հաշվել տարրերի զանգվածային հարաբերությունները` m
m(Fe):m(s):m(O)=56:32:64
6.Հաշվել`w
W()=56/152×100%=37%
W(O)=100-58=42%
7.Հաշվել մեկ մոլեկուլի զանգվածը
m₀=152×1,66×10^-27կգ=2,52×10^-25կգ
8.Նյութը բարդ է, թե պարզ
Բարդ

KMnO₄
1.Նյութի անվանումը
Կալիում պեռմանգանատ
2.Ինչ տարրերից է կազմված տրված նյութը
K-կալիում
Mn-մանգան
O-թթվածին
3.Քանի ատոմ ամեն մի տարրից կա տվյալ նյութի մոլեկուլում
K-1
Mn-1
O-4
4.Հաշվել՝Mr
Mr( NaNO₃)=39+55+16×4=39+55+64=158
5. Հաշվել տարրերի զանգվածային հարաբերությունները` m
m(K):m(Mn):m(O)=39:55:64
6.Հաշվել`w
W(Km)=56/152×100%=37%
W(S)=32/152×100%=21%
W(O)=100-58=42%
7.Հաշվել մեկ մոլեկուլի զանգվածը
m₀=152×1,66×10^-27կգ=2,52×10^-25կգ
8.Նյութը բարդ է, թե պարզ
Բարդ

SiO₂
1.Նյութի անվանումը
Սիլիցիումի երկօքսիդ
2.Ինչ տարրերից է կազմված տրված նյութը
Si-սիլիցիում
O-թթվածին
3.Քանի ատոմ ամեն մի տարրից կա տվյալ նյութի մոլեկուլում
Si-1
O-2
4.Հաշվել՝Mr
Mr( SiO₂ )=28+16×2=28+32=60
5. Հաշվել տարրերի զանգվածային հարաբերությունները` m
m(Si):m(O)=28:32
6.Հաշվել`w
W(Si)=28/60×100%=47%
W(O)=100-47=53%
7.Հաշվել մեկ մոլեկուլի զանգվածը
m₀=60×1,66×10^-27կգ=x10^-25կգ
8.Նյութը բարդ է, թե պարզ
Բարդ

1. Քիմիական տարրերի տարածվածությունը բնության մեջ:

Քիմիական տարրերից երկրակեղևում առավել տարածված են թթվածինը և սիլիցիումը։ Այդ տարրերն ալյումինի, երկաթի, կալցիումի, նատրիումի, կալիումի, մագնիումի, ջրածնի ու տիտանի հետ կազմում են երկրակեղևի զանգվածի ավելի քան 99 %-ը, իսկ մյուս տարրերին մնում է 1 %-ից պակաս զանգված։ Ծովի ջրում թթվածնից ու ջրածնից բացի, որ մտնում են ջրի կազմի մեջ, մեծ չափով պարունակվում են այնպիսի տարրեր, ինչպիսիք են՝ քլոր,  նատրիում,  մագնիում, ծծումբ, կալիում, բրոմ և ածխածին։ Երկրակեղևում քիմիական տարրի միջին պարունակությունը կոչվում է կլարկային թիվ կամ տարրի կլարկ։

2.Քիմիական տարրերի տարածվածությունը տիեզերքում:
Տիեզերքում կան տարեր, որոնք հազվադեպ են հանդիպում մեր մոլորակի վրա: Օրինակ՝ հելիումը (He), որը տիզերքում երկրորդ ամենատարածված տարրն է, բայց շատ հազվագյուտ է երկրագնդի վրա: Իսկ տիեզերքումն ամենատարածված նյութը ջրածինն (H) է: Ջրածինը նաև ամենաթեթև տարն է: Թթվածինը (O) տիզերքում երրորդ ամենաշատ հանդիպող տարրն է, բայց Արեգակի զանգվածի միայն է%-ն է կազմում թթվածինը:

3.Քիմիական տարրերի տարածվածությունը երկրակեղեվում:
Քիմիական տարրերից երկրակեղևում առավել տարածված են թթվածինը և սիլիցիումը։ Այդ տարրերն ալյումինի, երկաթի, կալցիումի, նատրիումի, կալիումի, մագնիումի, ջրածնի ու տիտանի հետ կազմում են երկրակեղևի զանգվածի ավելի քան 99 %-ը, իսկ մյուս տարրերին մնում է 1 %-ից պակաս զանգված։
4.Քիմիական տարրերի տարածվածությունը մարդու օրգանիզմում:

5.Ամենենատարածված նյութը երկրագնդի վրա:

Թթվածինը Երկրի կեղևի ամենատարածված էլեմենտն է։ Ազատ վիճակում գտնվում է մթնոլորտային օդում, կապված ձևով մտնում է ջրի, միներալների, լեռնային ապարների, և բոլոր այն բույսերի, որոնցից կազմված են բուսական և կենդանական օրգանիզմները։ Երկիր մոլորակի օդային մթնոլորտը կազմված է հիմնականում երկու գազից՝ թթվածնից (O2) և ազոտից (N2)։ Օդի բաղադրությունում թթվածնի ծավալային բաժինը 20,93 % է, իսկ զանգվածայինը՝ 23,15 %։ Սակայն թթվածնի հիմնական զանգվածը մեր մոլորակում պարունակվում է տարբեր միացությունների (բարդ նյութերի) բաղադրությունում։ Երկրագնդի ջրապաշարներում թթվածնի զանգվածային բաժինը 85,82 % է, ավազում՝ 53 %, կավերում, լեռնային ապարներում ու հանքերում՝ մոտավորապես 56 %։ 

6.Ամենատարածված գազային նյութը օդում:

https://youtu.be/ljqIVWWb_G0
Ջրում դնում ենք թեթև խցանի վրա ամրացրած մոմը:Մոմը այրում ենք և փակում ապակյա խողովակով: Մենք նկատեցինք, որ մոմը հանգում է թթվածինի պակասի պատճառով և ջուրը բարձրանում է այնքան ինչքան թթվածին է եղել խողովակի մեջ:

1. Ի՞նչ քիմիական նյութերով է պայմանավորված բույսերի,ծաղիկների գույները և ի՞նչ նշանակություն դրանք :

Կարմիր, վարդագույն, կապույտ և մանուշակագույն ծաղիկների գույները հիմնականում գալիս են գունանյութերի կողմից կոչվող գունանյութերից, որոնք գտնվում են ֆլավանոիդներ կոչվող քիմիական նյութերի դասի մեջ (ինչը բույսերին տալիս է իրենց գույնը): 

2. Ի՞նչ քիմիական նյութերով է պայմանավորված բույսերի,ծաղիկների հոտը և ի՞նչնշանակություն ունեն դրանք:
Բույսերի հոտի պատճառը դրա տարբեր մասերում եթերայուղերի առկայությունն է ՝ ցողունը, արմատները, տերևները, ծաղիկները, կեղևը, սերմերը: Յուղերի քիմիական կառուցվածքն ունի իր առանձնահատկությունները. Որոշակի ջերմաստիճանի ենթարկվելիս այն բաժանվում է օդի միջով տեղափոխվող մոլեկուլների ՝ որոշակի հոտ արձակելով: Այս բոլոր բույրերի համադրությունն է, որ բույրը տալիս է բույսին:

Գործնական աշխատանք՝ Հաշվարկներ ըստ քիմիական բանաձևերի՝ H₂SO₄, NaNO₃, FeSO₄, KMnO₄, SiO₂
1.Նյութի անվանումը
Նատրիումի նիտրատ
2.Ինչ տարրերից է կազմված տրված նյութը
Na-նատրիում
N-ազոտ
O-թթվածին
3.Քանի ատոմ ամեն մի տարրից կա տվյալ նյութի մոլեկուլում
Մեկ մոլեկուլում կա 1 նատրիում, 1 ազոտ և 3 թթվածին:
4.Հաշվել՝Mr
Mr( NaNO₃)=23+14+16×3=23+14+48=85 
5. Հաշվել տարրերի զանգվածային հարաբերությունները` m
m(Na):m(N):m(O)=
23:14:48
6.Հաշվել`w
W(Na)=23/85×100%=27%
W(N)=14/85×100%=16%
W(O)= 100%-(27+16)=57%
7.Հաշվել մեկ մոլեկուլի զանգվածը
M₀=85×1,66×10^-27
=1,41×10^-25կգ
8.Նյութը բարդ է, թե պարզ
Բարդ

1.Նյութի անվանումը
Երկաթի սուլֆատ
2.Ինչ տարրերից է կազմված տրված նյութը
Fe-երկաթ
S-ծծումբ
O-թթվածին
3.Քանի ատոմ ամեն մի տարրից կա տվյալ նյութի մոլեկուլում
Fe-1
S-1
O-4
4.Հաշվել՝Mr
Mr( NaNO₃)=56+32+16×4==56+32+64=152
5. Հաշվել տարրերի զանգվածային հարաբերությունները` m
m(Fe):m(s):m(O)=56:32:64
6.Հաշվել`w
W(Fe)=56/152×100%=37%
W(S)=32/152×100%=21%
W(O)=100-58=42%
7.Հաշվել մեկ մոլեկուլի զանգվածը
m₀=152×1,66×10^-27կգ=2,52×10^-25կգ
8.Նյութը բարդ է, թե պարզ
Բարդ

KMnO₄
1.Նյութի անվանումը
Կալիում պեռմանգանատ
2.Ինչ տարրերից է կազմված տրված նյութը
K-կալիում
Mn-մանգան
O-թթվածին
3.Քանի ատոմ ամեն մի տարրից կա տվյալ նյութի մոլեկուլում
K-1
Mn-1
O-4
4.Հաշվել՝Mr
Mr( NaNO₃)=39+55+16×4=39+55+64=158
5. Հաշվել տարրերի զանգվածային հարաբերությունները` m
m(K):m(Mn):m(O)=39:55:64
6.Հաշվել`w
W(Km)=56/152×100%=37%
W(S)=32/152×100%=21%
W(O)=100-58=42%
7.Հաշվել մեկ մոլեկուլի զանգվածը
m₀=152×1,66×10^-27կգ=2,52×10^-25կգ
8.Նյութը բարդ է, թե պարզ

Oxygenium
1775 թվականին Ա. Լավուազիեն հաստատեց օդի բաղադրությունը, ցույց տվեց, որ թթվածինը համարվում է թթուների բաղադրիչ մասը և անվանեց այն oxygene — «թթու առաջացնող» (հին հունարեն՝ ὀξύς — «թթու» և γεννάω — «ծնում եմ»), այստեղից էլ հայերեն «թթվածին» անվանումը։

Hydrogenium
1787 թվականին Ա․ Լավուազիեն «այրվող գազը» դասակարգեց քիմիական տարրերի շարքը և անվանեց ջրածին hydrogène (հին հունարեն՝ ὕδωρ — «ջուր» և γεννάω — «ծնում եմ») — «ջուր ծնող»։ 1801 թվականին Ա․ Լավուազիեն հետևորդ ակադեմիկոս Վ. Մ. Սևերգինը ջրածինը անվանեց «ջրաստեղծ նյութ», նա գրել է.
«Ջրածնային նյութերը թթվածնի հետ առաջացնում են ջուր։ Այս փաստը կարելի է ապացուցել, ինչպես բանաձևով, այնպես էլ կազմությամբ։»

Nitrogenium
Մոտ 200 տարի առաջ գիտնականները հայտնաբերեցին, որ մթնոլորտում պարունակվում է այնպիսի մի գազ, որը պիտանի չէ շնչառության համար և չի նպաստում այրմանը։ Պարզվեց նաև, որ մթնոլորտը հիմնականում (4/5 մասով) կազմված է այդ գազից։ Նոր հայտնաբերված գազն անվանեցին «ազոտ»: Սովորական լաբորատորպայմաններում ազոտը «չէր ցանկանում» միանալ ուրիշ տարրերի հետ։ Սակայն շուտով հայտնի դարձավ, որ բնության մեջ ազոտը հաճախ հանդիպում է ուրիշ տարրերի հետ միացություններ կազմած, գոյացնելով, օրինակ, բորակ: Սա մարդուն հայտնի էր վաղուց և օգտագործվում էր դաշտերը պարարտացնելու համար։ Այստեղից էլ առաջացել է ազոտի լատիներեն անվանումը «Nitrogenium», հայերեն՝ բորակածին։ «Ազոտ» անունը, ամենատարածված անվանումն է, նշանակում է «անկենդան»:

Carboneum
19-րդ դարի սկզբին ռուսերեն քիմիական գրականությունում, երբեմն օգտագործվում էր «ածխածնային» տերմինը (Շերեր՝ 1807; Սևերգին՝ 1815), 1824 թվականից Սոլովյով առաջարկեց «ածխածին» անվանումը։ Ածխածնի միացությունները ունեն լատիներեն՝ carbō — կարբոն անվանումը։

Phosphorus
Անունն ստացել է շնորհիվ իր լուսարձակելու հատկության։ Ֆոսֆոր բառը ծագում է հունարեն φῶς՝ «լույս» և φέρω՝ «տանում եմ» բառերից։ Ֆոսֆորափայլ բառն սկզբում ունեցել է ֆոսֆորի արձակած լույսի նշանակությունը, հետագայում սկսել է գործածվել որպես առարկաների արձակած սառը լույս ընդհանրապես:

Fluorum
Ֆտորի անվանումն (հունարեն՝ cpdopog — քայքայել) առաջարկել է Ա․ Ամպերը (1810)։ Ազատ ֆտորը առաջինն անջատել է ֆրանսիացի քիմիկոս Ա․ Մուասանը (1886)՝ կալիումի ֆտորիդ պարունակող հեղուկ ֆտորաջրածնի (անջուր) էլեկտրոլիզով:

Jodum
Տարրի անվանումը առաջարկել է Գեյ Լուսյակը, այն ծագել է հին հուն․՝ ἰώδης — «մանուշակագույն» բառից, որը կապված է տարրի գույնի հետ։ Բժշկության և կենսաբանության մեջ այս տարրը սովորաբար անվանում են յոդ, օրինակ, «յոդի լուծույթ», համաձային հինա անվանման, որը գոյություն է ունեցել դեռևս 20-րդ դարի կեսերը: Ժամանակակից քիմիական նոմենկլատուրայում օգտագործվում է յոդ անունը։ Նույն կարգավիճակը ունի նաև մի քանի այլ լեզուներով, օրինակ, գերմաներեն՝ Jod և Iod: 1950-ական թվականներին քիմիայում J տարրը փոխորինվեց I տարրով

Kalium
Միայն 18-րդ դարին պարզվեց «բուսական ալկալու» (պոտաշի՝ K₂CO₃) և «հանքային ալկալու» (սոդայի՝ Na₂CO₃) տարբերությունը։ 1807 թվականին Հ. Դևին կծու կալիումի և նատրիումի (KOH և NaOH) էլեկտրոլիզից անջատեց կալիումը և նատրիումը ու անվանեց դրանք պոտասիում և սոդիում։ 1809 թվականին Լ. Վ. Հիլբերտը առաջարկեց անվանել «կալիում» (արաբերեն՝ ‎‎ ալ-կալի-պոտաշ) և «նատրոնիում» (արաբերեն՝ ‎‎ նատրուն-բնական սոդա)։ Վերջինս Ի. Յա. Բերցելիուսը վերանվանեց (1811) «նատրիում»։
«Պոտասիում» և «սոդիում» անվանումները պահպանվել են Մեծ Բրիտանիայում, ԱՄՆ-ում, Ֆրանսիայում և մի քանի այլ երկրներում։
Bromum
Տարրի անվանումը ծագել է հին հունարենից՝ βρῶμος — տհաճ հոտ, գարշահոտ:

Silicium
1825 թվականին շվեդ քիմիոս Յակոբ Բերցելյուսի ազդելով մետաղական կալիումով սիլիցիումի ֆտորիդի վրա SiF₄ ստացավ մաքուր սիլիցիում։ Նոր ստացված տարրն վաղուց անվանել էին «սիլիցիում» (լատ.՝ silex — կայծքար)։ Թարգմանաբար հին հունարենից՝ κρημνός — «ժայռ, լեռ»:

1. Ո՞ր քիմիական տարրերն են ստացել իրենց անվանումները ըստ աշխարհամասերի:
Եվրոպիում
Ամերիցիում
2. Թվարկեք այն տարրերը, որոնք իրենց անվանումները ստացել են ըստ երկրների անվամբ:
Արգենտում, Ֆրանսիում, Ինդիում, Գերմանիում, Գալիում, Պոլոնիում, Ռութենիում, Սկանդիում:
3. Ո՞ր տարրերի անվանումների մեջ են մտնում գետերի անուներ:

4. Գտեք այն քիմիական տարրի անվանումը,որի մեջ ,եթե փոխեք առաջին տառը , ապա կստանաք նեղուցի անունը , որը գտնվում է Եվրոպայի և Ասիայի միջև:

5. Ո՞ր քիմիական տարրի անվանումի մեջ է մտնում Թուրքիայի մեջ գտնվող լճի անունը:
Գրեք այն տարրերի նշանները, տարածվածությունը և կիրառումը :
Վանադիում

• Բացատրել ծեսի իմաստը
  
  Տարվա մեջ մեկ պահք կաՙ Մեծ Պահքը, ինչպես որ Սուրբ Զատիկն է մեկըՙ որպես քրիստոնեական հավատքի բարձրակետ: Մեծ Պահքը նախորդում է Սուրբ Զատկին: Աստծո Որդին մտավ մարդկանց մեջ, ինքն էլ մարդացավ, իր առաքելությունը կատարեց, Խաչի վրա իր մահկանացուն կնքեց, երրորդ օրը հարություն առավ եւ իր պատգամները ժառանգեց մեզ:
• Ինչ գույներ է օգտագործում ձեր մայրիկը հավկիթները ներկելու համար
  Իմ մայրիկը ձվերը ներկում է սոխի կճեպով, կարմիր գույնով, կապույտ, կանաչ, դեղին։
• Ինչ քիմիական բաղադրություն ունեն այդ ներկերը
  
  Գիտնականները վերլուծել են արդյունաբերության մեջ որպես սննդի ներկ օգտագործվող մի շարք միացությունների օպտիկական հատկություններն ու պարզել են, որ դրանցից երեքը կարող են օգտագործվել որպես լուսակլանիչ։ Դրանք են՝ սինթետիկ դեղին ներկը՝ E102 ինդեքսով, բնական դեղին ներկը՝ E100 ինդեքսով ու կարմրա-մանուշակագույնը՝ E163 ինդեքսով։ Բացի այդ՝ որպես կլանիչ պիտանի են նաև ոսկու կենսահամատեղելի նանոմասնիկները։

• Ինչ վնաս կարող են պատճառել այդ ներկերը մարդու օրգանիզմին
  
  Դրսում ձուն ծածկված է կեղևով, որի վրա կիրառվում է ներկ: Այս կեղևը ներթափանցվում է մանրադիտակային ծակոտիներով և երբեմն նույնիսկ փոքրիկ ճաքերով, որոնց միջոցով ներկը կամ դրա բաղադրիչները կարող են ներթափանցել ձվի մեջ, ինչը վտանգավոր է առողջության համար:
• Ինչ քիմիական բաղադրություն ունի հավկիթը,հավկիթի կեղևի բաղադրությունը

Հավկիթի երկայնակի կտրվածքի սխեման
1. Կեղև
2. Արտաքին մեմբրան
3. Ներքին մեմբրան
4. Կապող թելիկ
5. Դրսի ալբումին (սպիտակուց)
6. Միջին ալբումին (սպիտակուց)
7. Դեղնուցի մեմբրան
8. Միջնորդային սաղմ
9. Սաղմնային սկավառակ
10. Դեղին դեղնուց
11. Սպիտակ դեղնուց
12. Ներքին ալբումին (սպիտակուց)
13. Կապող թելիկ
14. Օդային խցիկ
15. Կեղև

• Հավկիթի մեջ մտնող նյութերի օգուտն և վնասը:
  
  Օգտակար հատկությունները
• Մթերքը հարուստ է նաև բազմազան վիտամիններով։ Դրանում պարունակվող վիտամին E-ն ամրացնում է արյունատար անոթները, ինչպես նաև ունի հակաուռուցքային հատկություն։ Վիտամին A–ն ամրացնում է դիմադրողականությունը, D-ն՝ անհրաժեշտ է ոսկորների և ատամների համար, B12-ը՝ հոգ է տանում նյարդային համակարգի մասին, իսկ K–ն՝ ապահովում է արյան մակարդելիությունը։ Հում հավկիթը ավելի օգտակար է, քան եփածը։
  
  Վնասակար հատկությունները
• Հավկիթը կարող է օրգանիզմին վնաս հասցնել, եթե օգտագործեք չափազանց մեծ քանակությամբ և առանց ջերմային մշակման։ Չարաշահելու դեպքում (օրեկան 2 հավկիթից ավել) այն բարձրացնում է «վատ» խոլեստերինի մակարդակը։ Բացի այդ, պետք է հաշվի առնել, որ խանութում վաճառվող հավկիթները կարող են հակաբիոտիկներ կամ նիտրատներ պարունակել, որոնցով ինկուբատորի պայմաններում կերակրում են թռչուններին։ Վնասակար նյութերի մնացորդները կարող են խախտել աղիների միկրոֆլորան։